Numismatik İnceleme Raporu
| Ülke | Arnavutluk Sosyalist Halk Cumhuriyeti (Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë) |
|---|---|
| Nominal Değer | 10 Lekë (Dhjetë Lekë) |
| Emisyon Yılı | 1976 |
| Seri Numarası | HT 420416 (Kırmızı Baskı) |
| Merkez Bankası | Banka e Shtetit Shqiptar (Arnavutluk Devlet Bankası) |
| Kromatik Yapı | Koyu yeşil, zümrüt yeşili, gri ve pastel sarı/pembe tonları |
Görsel Kompozisyon: Banknotun merkezinde, bir tekstil fabrikasındaki iplik/dokuma tezgahının başında çalışan başörtülü bir kadın işçi (proletarya figürü) tasvir edilmiştir. Kadın figürünün hemen sağ üst köşesinde, üzerinde kızıl yıldız bulunan çift başlı Arnavutluk kartalı (sosyalist devlet arması) konumlandırılmıştır. Bu tasarım, ağır ve hafif sanayide kadının üretken rolünü ve işçi sınıfının devletin temel direği olduğunu simgeler.
Metin ve Tipografi: Üst orta şeritte "BANKA E SHTETIT SHQIPTAR" ibaresi yer alır. Sağ bölümde oval ve dekoratif bir giyjoş madalyonun içinde büyük bir 10 rakamı basılmıştır. Alt orta kısımda ise stilize, kalın harflerle "DHJETË LEKË" yazmaktadır. Yazının hemen altında paranın emisyon taahhüdü olan "I PAGUHEN PRURËSIT ME TË PARË" ibaresi ve en alt küçük çerçevede "1976" yılı bulunmaktadır.
Görsel Kompozisyon: Sol ve orta alanda modern bir mimari yapının (Kültür Sarayı veya devlet binası) önünde duran iki grup insan resmedilmiştir. Ön planda takım elbiseli, ellerinde evrak çantası ve dökümanlar tutan bürokrat, mühendis veya entelektüel figürler (sosyalist aydınlar) tartışırken; onların arkasında geleneksel Arnavut halk kıyafetleri giymiş köylüler ve yerel halk betimlenmiştir. Bu tezat ama uyumlu kompozisyon, modernizm ile kültürel mirasın sentezini hedefler.
Tarihi Portre ve Yasal Metin: Sağ tarafta dikey dikdörtgen bir çerçeve içerisinde, Arnavutluk'un milli uyanış (Rilindja Kombëtare) döneminin ve edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan yazar ve şair Naim Frashëri'nin portresi yer almaktadır. Portrenin altında büyük bir 10 rakamı ve "1976" yılı tekrarlanmıştır. En alt şeritte ise geleneksel sahtecilik uyarısı olan "LIGJA DËNON ATA QË FABRIKOJNË DHE NDAJNË BILETA T TË FALLSIFIKUARA" ibaresi mevcuttur.
1976 serisinin bu 10 Lekë kupürü, Enver Hoca rejiminin ideolojik olarak en olgunlaştığı döneme denk gelir. Paranın ön yüzünde yer alan tekstil fabrikası motifi, Arnavutluk'un Çin desteğiyle (ilişkiler kopmadan hemen önce) Tiran'da kurduğu "Mao Zedong Tekstil Kombinatı" gibi devasa yerli sanayi yatırımlarına ve tekstilde sağlanan kendi kendine yetebilirlik başarısına doğrudan bir övgüdür.
Arka yüzde ise rejimin iki büyük propagandası bir araya getirilmiştir: İlki, sosyalist eğitimin ve aydın sınıfının (mühendisler, mimarlar) halkla ve köylüyle olan kopmaz bağıdır. İkincisi ve en önemlisi ise sağ köşedeki Naim Frashëri portresidir. Rejim, dini unsurları tamamen yasaklayıp ülkeyi dünyanın ilk ateist devleti ilan ederken; ulusal birliği sağlamak adına Osmanlı'ya karşı yürütülen Arnavut milli uyanış figürlerini ve milliyetçi edebiyatçıları sahiplenmiş, propaganda amacıyla paralara taşımıştır. Hem sanayiyi hem de ulusal kültür politikasını simgeleyen bu banknot, 1990'ların başındaki sistem değişikliğine kadar tedavülde kalmıştır.