Numismatik İnceleme Raporu
| Ülke | Arnavutluk Sosyalist Halk Cumhuriyeti (Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë) |
|---|---|
| Nominal Değer | 1 Lek (Një Lek) |
| Emisyon Yılı | 1976 |
| Seri Numarası | BE 101238 (Kırmızı Baskı) |
| Merkez Bankası | Banka e Shtetit Shqiptar (Arnavutluk Devlet Bankası) |
| Kromatik Yapı | Yeşil, mavi ve açık pembe/sarı tonları |
Görsel Kompozisyon: Banknotun merkezinde, sol ve orta alana yayılmış şekilde tarım arazisinde duran bir erkek ve bir kadın işçi figürü yer almaktadır. Kadın figürü kucağında olgunlaşmış buğday başakları demeti tutarken, erkek figürü eliyle ileriye, parlak geleceğe doğru bir yön göstermektedir. Bu kompozisyon, rejimin proletarya ve köylü sınıfının birlikteliğine dayanan kalkınma hamlesini ve ortak geleceğe duyulan sosyalist inancı sembolize eder.
Metin ve Tipografi: Üst orta alanda "BANKA E SHTETIT SHQIPTAR" ibaresi yer alır. Sağ bölümde giyjoş deseniyle bezenmiş oval bir çerçeve içerisinde büyük bir 1 rakamı ve hemen altında basım yılı olan "1976" bulunur. Alt şeritte ise büyük harflerle mavi renkte "NJË LEK" ibaresi ile paranın geçerliliğini taahhüt eden "I PAGUHEN PRURËSIT ME TË PARË" (Taşıyıcısına ilk görüşte ödenir) ibaresi konumlandırılmıştır.
Görsel Kompozisyon: Sol ve orta alanda görkemli bir tepe üzerine inşa edilmiş olan tarihi İşkodra (Rozafa) Kalesi veya benzeri bir Arnavut tahkimatı tasvir edilmiştir. Kaleye doğru kıvrılarak çıkan dik bir patika yol ve arka planda dağlık coğrafya detaylandırılmıştır. Bu görsel, ülkenin köklü savunma tarihine, sarsılmaz duruşuna ve milli direniş mirasına atıfta bulunur.
Resmi Semboller ve Yasal Metin: Sağ üst köşede, üzerinde komünizmin kızıl yıldızının yer aldığı çift başlı Arnavutluk kartalı (dönemin resmi devlet arması) yer almaktadır. Armanın altında, açık renkli giyjoş zemin üzerinde büyük bir 1 rakamı ve kaligrafik yazı tipiyle "Një lek" yazısı mevcuttur. En alt şeritte ise sahteciliğe karşı yasal uyarı olan "LIGJA DËNON ATA QË FABRIKOJNË DHE NDAJNË BILETA TË FALLSIFIKUARA" (Kanun sahte banknot üreten ve dağıtanları cezalandırır) metni yer alır.
Bu banknot, tıpkı serinin diğer üyeleri gibi Enver Hoca liderliğindeki Arnavutluk'un tam anlamıyla kendi kendine yetme (otarki) politikası izlediği, dış dünyaya kapılarını tamamen kapattığı 1976 dönemi rejim özelliklerini taşır. Aynı yıl kabul edilen sosyalist anayasa ile uyumlu olarak basılan bu emisyon, paranın üzerinde kişilere veya lider portrelerine yer vermeyerek gücün ve üretimin asıl sahibinin "halk" olduğunu vurgulamayı amaçlar.
Serinin en küçük kağıt para birimlerinden biri olan 1 Lek, günlük hayatta halkın elinde en çok dolaşan tedavüllerden biri olmuştur. Ön yüzdeki buğday demeti tutan kadın ve ufku gösteren erkek figürü kolektif tarım çiftliklerine (kooperatifler) atıfta bulunurken, arka yüzdeki kale motifi dış dünyaya karşı takınılan ödünsüz savunma ve "kuşatılmışlık" psikolojisinin paraya yansıyan ideolojik bir tezahürüdür. Bu paralar, 1990'ların başındaki rejim değişikliğine kadar Arnavutluk ekonomisinin temel yapı taşını oluşturmuştur.