Numismatik İnceleme Raporu

Afganistan Cumhuriyeti — 1.000 Afghanis (1991 / Hicri Şemsi 1370 Emisyonu)
Ülke / Otorite Afganistan Cumhuriyeti (Da Afghanistan Bank - د افغانستان بانک)
Nominal Değer 1.000 Afghanis (د زره افغانى - 1000 Afghanis)
Emisyon Tarihi / Serisi 1991 Emisyonu / Hicri Şemsi 1370 (۱۳۷۰) / P-60
Seri / Seri No Seri 5 (۵ / ن) / 6632047 (۶۶۳۲۰۴۷) (Avers sol ve sağ üstte Doğu Arap rakamlarıyla siyah baskı)
Merkez Bankası / Matbaa Afganistan Merkez Bankası (Da Afghanistan Bank) / Goznak (SSC Birlikleri Matbaası - Rusya)
Kromatik Yapı Koyu çikolata kahvesi, bordo, kiremit kırmızısı ve antrasit hatlar; zemin dolgularında pastel sarı, yeşil, somon ve krem giyjoş asetatları
Ön Yüz (Avers) Tasarımı (Yatay Yerleşim - Peştuca/Arapça)

Mazar-ı Şerif Mavi Cami (Hazreti Ali Türbesi): Ön yüzün sağ odasında, Afganistan'ın Belh vilayetindeki Mazar-ı Şerif kentinde yer alan tarihi **Mavi Cami** (Hazreti Ali Türbesi / Shrine of Hazrat Ali) kubbeleri ve minareleriyle detaylı kahverengi çelik gravür işçiliğiyle resmedilmiştir. Avluda ve gökyüzünde Mazar-ı Şerif'in sembolü olan beyaz güvercin sürüsü uçmaktadır.

Merkez Bankası Mührü ve Kaligrafi: Üst ortada dairesel Da Afghanistan Bank mührü (Eski Grek-Baktriya parasına dayanan atlı figür) yer alır. Sol tarafta dairesel çerçeve içinde son derece estetik Arapça/Peştuca hat sanatıyla "Da Afghanistan Bank" kaligrafisi işlenmiştir. Merkezde Peştuca "۱۰۰۰" rakamı, ödeme vaadı ve "۱۳۷۰" (1370 / 1991) emisyon tarihi okunur. Sol alt köşede Doğu Arap rakamlarıyla "۱۰۰۰" değeri yer alır.

Arka Yüz (Revers) Tasarımı (Yatay Yerleşim - İngilizce/Görsel)

Paghman Zafer Takı (Taq-e Zafar) Anıtı: Arka yüzün merkez odasında, Kabil'in Paghman ilçesinde yer alan ve Kral Amanullah Han tarafından 1919 Üçüncü İngiliz-Afgan Savaşı zaferi ile Afganistan'ın tam bağımsızlığını anmak amacıyla yaptırılan görkemli **Taq-e Zafar** (Zafer Takı) anıtı ve önündeki tarihi geçit sütunları resmedilmiştir.

Rozetler ve Çerçeve İşçiliği: Üst ortada İngilizce "Da Afghanistan Bank" başlığı, sağ alt köşede ise büyük "1000 AFGHANIS" metni ve rakamı yer alır. Anıtın sağında ve solunda İslami mimarinin karmaşık geometrik yıldız rozetleri (rosette) çikolata kahvesi tonda işlenmiştir. Zengin bitkisel sarmaşık çerçeve bordürleri parayı çevreler.

Tarihsel Arka Plan ve Nümismatik Önemi

1991 yılında (Hicri Şemsi 1370) tedavüle çıkarılan bu 1.000 Afghanis banknotu, Sovyetler Birliği'nin çekilmesi sonrası ve Afgan İç Savaşı öncesindeki Muhammed Necibullah hükümeti döneminde Sovyet Devlet Matbaası **Goznak** tarafından basılan en yüksek kupörlü tarihi paralardan biridir.

Paranın arka yüzünü süsleyen **Paghman Zafer Takı (Taq-e Zafar)**, Afganistan'ın emperyal güçlere karşı elde ettiği bağımsızlık mücadelesinin en önemli mimari simgesidir. Ön yüzdeki **Mazi-ı Şerif Mavi Cami** ise ülkenin inanç ve kültür mirasını temsil eder. 2002 yılındaki parasal reform öncesinde (3 sıfır atılmadan önceki eski emisyon) yüksek satın alma gücünü simgeleyen bu banknot; kahverengi ve kiremit tonlarının asil harmonisiyle, koleksiyonundaki Asya, Afgan Tarihi, Zafer Anıtları/Mimarisi ve Goznak Baskıları arşivine son derece kıymetli, estetik ve tarihi bir nümismatik değer katmaktadır.

Tags:

Image Info