Numismatik İnceleme Raporu

Peru Cumhuriyeti — 10 Intis (1987 Emisyonu / IPZS Roma Baskısı)
Ülke / Otorite Peru Cumhuriyeti (República del Perú)
Nominal Değer 10 Intis (DIEZ INTIS)
Emisyon Tarihi / Serisi Inti Para Birimi Emisyon Serisi / 26 Haziran 1987 (26 DE JUNIO DE 1987)
Seri / Seri No A 1177615 P (Avers üst sol ve alt sağda dikey-yatay parlak kırmızı simetrik baskı)
Merkez Bankası / Matbaa Peru Merkez Rezerv Bankası (Banco Central de Reserva del Perú) / Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato (IPZS - Roma)
Kromatik Yapı Lacivert, çivit moru, kobalt mavisi ve koyu mürdüm hatlar; zemin dolgularında pastel somon pembesi, turkuaz, açık sarı giyjoş asetatları
Ön Yüz (Avers) Tasarımı

Ricardo Palma Portresi: Ön yüzün sağ odasında, Peru edebiyatının en büyük ustası ve "Tradiciones Peruanas" eserinin yazarı **Ricardo Palma**'nın tek camlı gözlüğü (pince-nez), gür bıyıkları ve dönemin şık beyefendi kıyafetiyle sol profile bakan detaylı lacivert gravür büstü yer alır. Portrenin sağ sınırında dikey olarak "RICARDO PALMA" ismi ve dikey "10" rakamları uzanmaktadır.

Devlet Arması ve İnka-Öncesi Piktogramlar: Tam merkezde dairesel mor-pembeli giyjoş rozetinin ortasında Peru'nun resmi **Devlet Arması** (Vicuña, Kınakına ağacı ve Bereket Boynuzu) yer alır. Armanın altında lacivert tonlarda "DIEZ INTIS" nominal değeri, altında ise "26 DE JUNIO DE 1987" emisyon tarihi ile Director, Presidente ve Gerente General yetkili imza replikaları bulunur. Sol üst tarafta dikey "BANCO CENTRAL DE RESERVA DEL PERÚ" başlığı ve pembe geometrik İnka motifleri yer alır. Sol altta turkuaz-mavi geçişli rozet içinde "10" rakamı yükselir.

Arka Yüz (Revers) Tasarımı

Geleneksel Peru Tarım İşçileri ve Pamuk Tarlası: Arka yüzün geniş merkez odasında, Peru'nun tarımsal zenginliğini ve köylü sınıfının emeğini simgeleyen **"Pamuk Toplayan Peru Çiftçileri"** gravürü resmedilmiştir. Sol tarafta geleneksel yerel kıyafetleri (Chullo şapkası) ve çapa benzeri geleneksel And tarım aleti **Chakitaklla** (İnka ayak sabanı) ile toprağı işleyen bir And köylüsü, sağ tarafta ise geniş tarlada eğilerek pamuk toplayan bir işçi tasvir edilmiştir.

Devlet Başlığı ve İtalyan Matbaa İmzası: Üst sınır boyunca mavi şerit içinde "BANCO CENTRAL DE RESERVA DEL PERÚ" banka ismi uzanır. Resmin altında "DIEZ INTIS" nominal değer ibaresi okunur. Paranın sol üst köşesinde gölgeli "10", sağ alt köşesinde ise dalgalı mor giyjoş rozeti içinde "10" rakamı yer alır. Sol alt sınırın en dış köşesinde mikro yazıyla İtalya Devlet Darphanesi'nin **"ISTITUTO POLIGRAFICO E ZECCA DELLO STATO - ROMA"** damgası basılmıştır.

Tarihsel Arka Plan ve Nümismatik Önemi

26 Haziran 1987 tarihli bu mavi ve lacivert tonlarındaki 10 Intis banknotu, Peru'nun 1985 yılında Sol de Oro'dan geçen enflasyonist dönemi dizginlemek amacıyla başlattığı "Inti" emisyonunun başlangıç kupürlerinden biridir. Seri başlangıcında küçük değerli bir kupür olan 10 Intis, ilerleyen yıllardaki köpüren hiperenflasyon nedeniyle yerini binlik ve milyonluk banknotlara bırakmadan önceki ilk dönemin tanığıdır.

Paranın ön yüzünü süsleyen **Ricardo Palma (1833–1919)**, Peru tarihini, efsanelerini ve yerel mizahını "Tradiciones Peruanas" (Peru Gelenekleri) başlıklı devasa külliyatta toplayan, Pasifik Savaşı sonrasında Şili ordusu tarafından yakılan Peru Ulusal Kütüphanesi'ni ev ev gezerek kitap toplayıp tek başına yeniden kurduğu için *"Dilenci Kütüphaneci"* (El Bibliotecario Mendigo) adıyla anılan milli bir edebiyat kahramanıdır. Arka yüzde yer alan **Pamuk Toplayan Köylüler ve Chakitaklla**, İspanyol öncesi İnka medeniyetinden günümüze kadar ulaşan And tarım tekniklerini ve Peru'nun yüksek kaliteli pamuk (Pima pamuğu) üretimindeki tarihsel köklerini temsil eder. Bu banknotun Roma merkezli **IPZS** matbaasında bastırılmış olması, paraya İtalyan gravür okulunun o zarif ve ince çizgi estetiğini kazandırmıştır.

Lacivertin ve pastel tonların huzur veren kontrastıyla şekillenen bu Intis banknotu; Peru'nun edebiyat çınarını, And köylüsünün kadim toprak emeğini ve İtalyan darphanesinin çizgi ustalığını bir araya getirerek, koleksiyonundaki Güney Amerika, Edebiyat Temalı ve Inti dönemi emisyonları kronolojisine muazzam bir tarihi değer, estetik bir zarafet ve üstün bir nümismatik zenginlik katmaktadır.

Tags:

Image Info