Numismatik İnceleme Raporu

Bolivya Cumhuriyeti — 10.000 Pesos Bolivianos (1984)
Ülke Bolivya Cumhuriyeti (República de Bolivia)
Nominal Değer 10.000 Pesos Bolivianos (DIEZ MIL PESOS BOLIVIANOS)
Yasal Kararname Tarihi DECRETO SUPREMO 20029 DE 10 DE FEBRERO DE 1984 (10 Şubat 1984 Kararnamesi)
Seri / Seri No A 38351937 (Avers yüzde sol üstte siyah, sağ altta kırmızı baskı)
Merkez Bankası / Matbaa Bolivya Merkez Bankası (Banco Central de Bolivia) / Bundesdruckerei (Almanya)
Kromatik Yapı Koyu mor, eflatun ve çivit mavisi tonlar; zemin merkezinde pastel sarı, turuncu ve yeşil giyjoş dairesel ışınları
Ön Yüz (Avers) Tasarımı

Mariscal Andrés de Santa Cruz Portresi: Banknotun ön yüz sağ yarısında, kalın mor giyjoş çerçeve içerisine yerleştirilmiş, Bolivya'nın eski Devlet Başkanı ve Peru-Bolivya Konfederasyonu'nun kurucusu olan askeri lider Gral. Andrés de Santa Cruz (1792-1865)'un askeri üniformalı ve dik yakalı gravür portresi yer alır. Portre mor ve siyah mürekkebin yüksek çözünürlüklü detaylarıyla işlenmiştir.

Devlet Arması ve Tipografi: Üst orta alanda "BANCO CENTRAL DE BOLIVIA" otorite yazısı bulunur. Hemen altında, güneş ışınlarının ve pastel sarı-turuncu giyjoş halkalarının merkezine oturtulmuş renkli Bolivya Devlet Arması (Escudo de Bolivia) yer alır. Alt orta kısımda büyük harflerle "DIEZ MIL PESOS BOLIVIANOS" nominal değeri okunur. Armanın hemen altında "DECRETO SUPREMO 20029 DE 10 DE FEBRERO DE 1984" yasal mevzuat metni, Gerente (Müdür) ve Presidente (Başkan) imza replikaları yer alır. Sol üst köşede yatay, sağ alt köşede portrenin hemen altında ise dikey hatlı sarmallarla çevrili "10000" ibareleri mevcuttur. Dipte küçük harflerle "BUNDESDRUCKEREI" (Batı Almanya Matbaası) imi basılıdır.

Arka Yüz (Revers) Tasarımı

Yasama Sarayı (Palacio Legislativo): Arka yüzün tam merkezinde, Bolivya'nın idari başkenti La Paz'da bulunan tarihi ulusal parlamento binası Yasama Sarayı (Palacio Legislativo)'nın ön cepheden ince işçilikli bir gravür tasviri yer almaktadır. Neoklasik mimariye sahip binanın önündeki ağaçlar ve sokak lambaları detaylı bir şekilde işlenmiş olup, gravürün tam altında küçük harflerle "PALACIO LEGISLATIVO" açıklaması okunur.

Çerçeve ve Sayısal Değerler: Üst sınırda çivit mavisi şerit içinde beyaz içi boş karakterlerle "BANCO CENTRAL DE BOLIVIA" yazılıdır. Alt sınır boyunca uzanan şerit üzerinde ise büyük harflerle "DIEZ MIL PESOS BOLIVIANOS" nominal değeri tekrarlanır. Sol üst, sağ üst ve sağ alt köşelerde yatay şeritler içine yedirilmiş büyük "10000" rakamları bulunurken, sol alt köşede dairesel mor bir giyjoş madalyon içerisine oturtulmuş kalın karakterli bir "10000" rakamı daha konumlandırılmıştır.

Tarihsel Arka Plan ve Nümismatik Önemi

1984 basım tarihli bu 10.000 Pesos Bolivianos banknotu, Bolivya ekonomi tarihinin en yıkıcı ekonomik krizlerinden biri olan 1982-1985 hiperenflasyon döneminin doğrudan bir ürünüdür. 1962 reformuyla tedavüle giren Pesos Bolivianos, 1980'lerin ortalarına gelindiğinde siyasi istikrarsızlıklar ve dış borç krizi sebebiyle değerini neredeyse tamamen yitirmiştir. Bu süreçte tedavüle sürülen 10.000'lik bu kupür, enflasyon tırmanışının ara basamaklarından biri olmuş, kısa süre sonra yerini milyonluk kupürlere ve nihayetinde 1987 yılında paradan altı sıfır atılarak "Boliviano" (BOB) para birimine geri dönülmesine bırakmıştır.

Ön yüzde yer alan **Andrés de Santa Cruz**, 19. yüzyılın başlarında Bolivya'nın bağımsızlık sonrası dönemine damga vurmuş, ülkeyi modernleştiren yasaları devreye sokmuş ve Peru ile Bolivya'yı kısa süreliğine tek bir konfederasyon çatısı altında birleştirmiş en vizyoner devlet adamlarından biridir. Arka yüzdeki **Yasama Sarayı** ise Bolivya'nın çok çalkantılı geçen demokrasi ve darbeler tarihinin idari ve siyasi kalbini temsil eder.

Banknotun nümismatik açıdan bir diğer önemi, Batı Almanya'nın resmi devlet matbaası olan **Bundesdruckerei** tarafından basılmış olmasıdır. Alman matbaa teknolojisinin karakteristik renk tonlamalarını, giyjoş ağlarını ve yüksek güvenlikli çizgi kalitesini üzerinde taşıyan bu parça, Bolivya'nın ekonomik çöküş dönemindeki acil para ihtiyacını karşılamak üzere Avrupa'da ürettirilen ve koleksiyonlarda yüksek kondisyonda bulunması giderek zorlaşan dönemsel bir klasiktir.

Tags:

Image Info